Под кодот Објект 505, подземниот аеродром Жељава, сместен на границата меѓу Хрватска и Босна и Херцеговина, кај Плитвичките Езера и денес сè уште привлекува големо внимание на јавноста.
Оваа гигантска воена база, со тунели долги 3,5 километри, широки 20 метри и високи 8 метри, е најголемиот подземен аеродром на Балканот.
Изградбата започна во 1955 година, а целата зграда, дизајнирана од инженерот Драгослав Соботка, беше завршена во 1968 година. Југославија инвестираше милијарди долари во овој проект – за да може да смести до 120 авиони, нивните екипажи, арсенал оружје, како и храна, гориво, лекови и други потребни работи за престој од неколку недели во целосна изолација. Базата имаше свој извор на вода и електрична енергија и беше дизајнирана да издржи нуклеарен напад.
Катастрофа одвнатре
За време на распадот на Југославија, базата беше користена и во војната во деведесеттите години, но во 1992 година ЈНА одлучи да ја уништи, во комплексот беа активирани 56 тони експлозив, што предизвика земјотреси и огромен пожар што можеше да се види на километри наоколу. Денес, Жељава е само руина во зона полна со мини, со тунели кои се закануваат да се урнат и содржат отрови и радиоактивни материјали.
View this post on Instagram
Митови и теории на заговор
Интересот за овој простор не престанува, особено по филмот „Хјустон, имаме проблем“ од словенечкиот режисер Жига Вирац.
Документарецот ја истражува теоријата на заговор според која Јосип Броз Тито тајно ја продал југословенската вселенска програма на САД, а наводно технологијата што го испратила првиот човек на Месечината била развиена во подземјето на Жељава.
Според таа приказна, Жељава требало да биде најголемиот таен вселенски центар во Европа. Секако, НАСА цврсто го негираше ова тврдење, истакнувајќи дека е апсурдно да се верува дека американскиот претседател Џон Кенеди ја купил вселенската програма од Југославија.
И покрај мини, опасни гасови и полициски патроли, Жељава денес привлекува авантуристи, љубители на напуштени простори и урбани истражувачи, кои возат по напуштени писти и истражуваат темни тунели.
Дали овој простор има потенцијал да стане културен или туристички центар, можеби дури и место за концерти, фестивали или музејски изложби, останува да се види во иднина.
