Европската Унија објави датум за старт на Системот за влез/излез (ЕЕС) и потврди дека таксата за влез преку ЕИАС-системот се зголемува од седум на 20 евра.
Фазната имплементација на ЕЕС ќе почне на 12 октомври годинава, а системот треба да биде целосно функционален до 10 април 2026 година на сите гранични премини на ЕУ. ЕЕС ќе биде автоматизиран систем кој ќе бара од патниците од земјите надвор од ЕУ да регистрираат биометриски податоци (отпечатоци од прсти и фотографија од лицето), да внесат информации како име, детали од пасош, и податоци за влез/излез. Во шестмесечниот период на приспособување, патниците ќе се соочат со комбиниран пристап – и биометриска и рачна регистрација.
ЕТИАС (Европски систем за патнички информации и одобрување), пак, ќе почне со работа во периодот меѓу октомври и декември 2026, потврди ЕУ. Првично планираната цена на ЕТИАС беше 7 евра, но сега е повеќе од тројно зголемена – на 20 евра. Еднаш платената такса од 20 евра ќе важи три години или до истекот на пасошот. Со ЕТИАС ќе се дозволи вкупен престој до 90 дена во период од 180 дена.
Туристичките асоцијации реагираат дека ова зголемување е неоправдано, нејасно образложено и потенцијално штетно за граѓаните и индустријата. Во заедничко соопштение, меѓу кои се и „Airlines for Europe“, Европското здружение за туризам, Здружението на европски туроператори, Асоцијацијата на хотелиери и ресторани, тие наведуваат:
„Иако надоместокот можеби изгледа симболичен, неговото кумулативно влијание врз семејствата и туристите е сериозно, особено во контекст на растечките цени на сместување и другите трошоци“.
Асоцијациите ја повикуваат Европската комисија да презентира детална финансиска анализа и да разгледа алтернативи, како предлогот за такса од 10 или 12 евра. Тие се жалат на недостаток од транспарентност во начинот на кој бил предложен овој износ и бараат јавна расправа и инклузивност во процесот на носење одлуки.
Европската комисија го оправдува предлогот со растот на инфлацијата и трошоците за технолошка поддршка на системот. Според нив, предложената цена од 20 евра е слична на таксите во други земји – британскиот „ETA“ чини 16 фунти (18,4 евра), а американскиот „ESTA“- 21 долар (17,8 евра).
Но, туристичкиот сектор остро возвраќа:
„Врзувањето со слични системи во други земји е опасен преседан. Одлуките на ЕУ треба да бидат базирани на реални потреби и трошоци, не на споредби без правна основа“.
Дополнително, се предлага вишокот од собраните средства да се користи за модернизација на туристичката инфраструктура, обука на кадар и зелени иницијативи во туризмот.
Обврската за ЕТИАС важи за државјани на 59 земји, меѓу кои и САД, Канада, Австралија, Велика Британија и сите држави од Западен Балкан. Но, одобреното патувачко овластување не гарантира сигурен влез, бидејќи граничните служби го задржуваат правото да одбијат влез.
