Со индекс на загадување од 155 (Unhealthy), Скопје моментално се наоѓа на 7. место на листите со најзагаден воздух, рамо до рамо со некои од најзагадените градови и држави во светот. Ова не е само бројка туку јасен аларм за квалитетот на воздухот што секојдневно го вдишуваат граѓаните.
Што всушност содржи загадениот воздух?
Најкритични за Скопје се ПМ10 и ПМ2.5 честичките – микроскопски честички прашина и саѓи кои најчесто потекнуваат од: согорување дрва, јаглен и мазут за греење, издувни гасови од стар возен парк, индустриски активности и градежна прашина, температурни инверзии кои го „заклучуваат“ смогот над градот.
ПМ2.5 честичките се особено опасни бидејќи се доволно мали за да навлезат длабоко во белите дробови, па дури и во крвотокот. Покрај нив, во воздухот често се присутни азотни оксиди (NO₂), сулфур диоксид (SO₂) и озон (O₃), кои дополнително ја влошуваат состојбата.
Какви се последиците по здравјето?
Кога индексот е над 150, здравствените ризици не се ограничени само на ранливите групи – погодени се сите. Најчестите последици се: иритација на очи, нос и грло, кашлица, отежнато дишење и чувство на притисок во градите, влошување на астма и хронични белодробни болести, зголемен ризик од срцеви и мозочни удари при долготрајна изложеност.
Децата, постарите лица, бремените жени и луѓето со кардиоваскуларни и респираторни заболувања се најранливи, но истражувањата покажуваат дека долгорочното загадување влијае и врз имунолошкиот систем, когнитивните функции и општата животна возраст.
Што значи „Unhealthy“ во секојдневието?
При вакви вредности се препорачува: да се избегнува престој на отворено, особено физичка активност, да се проветрува кратко и во периоди со понизок индекс, да се користат прочистувачи на воздух во затворен простор.
Загадувањето во Скопје одамна не е сезонски проблем, туку структурен и системски. Индексот 155 е потсетник дека воздухот не е апстрактна тема – тој директно го обликува нашето здравје, квалитетот на живот и иднината на градот.
