Швајцарските граѓани денес излегуваат на еден од најконтроверзните референдуми во поновата политичка историја на земјата: гласаат за воведување федерален данок од 50 проценти на наследство и дарови за лица со имот поголем од 50 милиони франци. Референдумот, инициран од Младите социјалисти, го отвора прашањето што ги преокупира владите ширум светот – како да се оданочува натрупаното богатство во ера на растечка економска нееднаквост.
Предложениот данок би претставувал радикален пресврт во традицијата на Швајцарија, земја позната по ниски и децентрализирани даночни стапки кои со децении ја прават атрактивна за глобалното богатство и мобилните семејни бизниси. Сите приходи од новиот данок би биле насочени кон покривање на трошоците поврзани со климатските промени.
Федералната влада остро се противи на иницијативата, предупредувајќи дека радикалното зголемување на оптоварувањето ќе ја наруши репутацијата на земјата како безбедно даночно засолниште. Првичната верзија на предлогот дури содржеше и ретроактивна клаузула, која беше ублажена по силниот притисок од бизнис-заедницата и даночните адвокати.
Референдумот предизвика силна вознемиреност меѓу швајцарските семејни канцеларии, приватни инвеститори и богатите жители, од кои дел веќе размислуваат за преселување. Економисти предупредуваат дека мерката може да создаде сериозни проблеми за семејните компании чие богатство е поврзано со неликвидни актива. Меѓу најгласните критичари е и Питер Спулер, сопственик на железничкиот гигант Stadler Rail, кој го оцени предлогот како „катастрофа за Швајцарија“.
Иако анкетите најавуваат дека мерката веројатно ќе биде одбиена, дел од противниците стравуваат дека тесниот пораз би можел да ја охрабри левицата да иницира нов референдум во блиска иднина.
Швајцарија гласа во период на длабоки глобални разлики во пристапите кон оданочување на богатите. Земји како Дубаи, Абу Даби, Хонг Конг и Сингапур се натпреваруваат да привлечат супербогати семејства со поволни даночни режими и либерални регулативи. Хонг Конг, кој во 2023 година имал околу 2.700 семејни канцеларии, се стреми да привлече уште 200 до крајот на оваа година.
Истовремено, некои европски држави одат во спротивна насока. Италија планира зголемување на паушалниот данок што го користат странските богаташи, а Велика Британија веќе го укина статусот „non-dom“, што им овозможуваше на пребарителите да избегнат оданочување на доход од странство. Франција, пак, одби две иницијативи за нови даноци на големо богатство, вклучително и предлогот за 2% данок на имот над 100 милиони евра.
Швајцарски адвокати предупредуваат дека и самата дебата околу референдумот веќе ја поткопува можноста земјата да привлече богати семејства од Обединетото Кралство по укинувањето на статусот „non-dom“, поради растечките стравови од „структурна несигурност“ и потенцијално прекумерни комбинирани даночни стапки.
