Научници во Келн открија ново антитело со исклучителна способност да го неутрализира вирусот ХИВ. Во лабораториски услови, антителото покажало висок потенцијал во спречување на инфекција и во блокирање на широк спектар вирусни варијанти, објави Deutsche Welle. Откритието веднаш отвори прашања дали станува збор за нова, значајна надеж во глобалната борба против СИДА.
Од 1981 година, кога болеста првпат беше идентификувана, однесе околу 44 милиони животи ширум светот и порасна во една од најтешките епидемии во поновата историја. Иако бројот на смртни случаи опадна благодарение на превентивните мерки и достапните терапии, само во 2024 година од последиците на болеста починаа приближно 630.000 луѓе.
Тестирани повеќе од 800 антитела
Истражувачкиот тим, предводен од професорот Флориан Клајн, директор на Институтот за вирологија во Келн, анализирал примероци од крв на 32 лица заразени со ХИВ кои природно развиле силен и широк имунолошки одговор, без медицинска терапија.
Во лабораторија биле тестирани повеќе од 800 различни антитела, со цел да се утврди нивната способност да го неутрализираат вирусот. Едно антитело, означено како 04_A06, се издвоило со особено висока ефикасност.
Ова антитело го блокира рецепторскиот дел преку кој вирусот се врзува за човечките клетки, спречувајќи го неговиот влез. Доколку ХИВ успее да навлезе во клетката, тој го презема нејзиниот метаболизам и создава нови вирусни честички, што постепено го слабее имунитетот. Истражувачите го декодирале генетскиот план во Б-лимфоцитите што го создаваат антителото и успеале да го репродуцираат во лабораториска средина.
04_A06: нова можност и за терапија и за превенција
Во експерименти на глувци со човечки имунолошки компоненти, антителото 04_A06 успеало целосно да неутрализира мнозинство од вирусните честички. Биле тестирани околу 340 различни варијанти на ХИВ, вклучувајќи и оние отпорни на други постоечки антитела. Новооткриеното антитело успеало да блокира 98% од сите анализирани варијанти.
Овој резултат укажува дека 04_A06 може да им помогне на веќе заразените лица: „Се врзува за рецепторот на вирусот, го блокира и спречува да ја зарази целната клетка“, објаснува Клајн.
Дополнително, вирусите обележани со антитела полесно ги препознава имунолошкиот систем, што ги засилува природните одбранбени механизми. Антителото може да се користи и превентивно: доколку веќе циркулира во организмот, влегувачкиот вирус се блокира пред да успее да зарази клетка.
Што значи ова за вакцините?
Иако антителото може да делува како форма на пасивна имунизација, вакцина против ХИВ како активна имунизација сè уште не постои. Постојат тековни истражувања со mRNA вакцини, но досега се тестирани само на ограничен број варијанти на вирусот.
Во моментов, најефикасна превенција се антиретровирусните препарати во форма на таблети или инјекции. Лекови со продолжено дејство, како оние базирани на ленакавир, се одобрени во САД и ЕУ, иако во европските земји сè уште се ретко достапни.
Идејата зад новиот принцип на профилакса со антитела, како што е 04_A06, е можноста за долготрајна заштита без секојдневно земање лекови. Според Клајн, ваквиот третман би можел да се применува еднаш на шест месеци, со повеќе од 90% веројатност за спречување инфекција.
Антитело со исклучително силен ефект
Професорката Александра Тркола, директорка на Институтот за медицинска вирологија при Универзитетот во Цирих, оценува дека 04_A06 е „исклучително силен претставник“ на групата антитела со широко дејство: „Теоретски, ова единствено антитело постигнува ефикасност која инаку бара комбинација од повеќе антитела.“
„Силен“ значи дека дури и мали количини предизвикуваат многу изразен ефект. Тоа е клучно доколку некогаш антителото се користи како лек што би се администрирал преку инекција, бидејќи количината што може да се аплицира е ограничена.
Долг пат до лек против СИДА
Сепак, експертите предупредуваат дека лабораториските резултати не можат веднаш да се пренесат во реални клинички услови.
Професорот Кристоф Шпинер, раководител на инфектологија во Универзитетската клиника во Минхен, истакнува дека се потребни обемни клинички студии за дозирање, безбедност и ефикасност.
Професорката Тркола додава дека, иако резултатите се „многу охрабрувачки“, сè уште не е познато дали антителото ќе биде подеднакво ефикасно и во медицинска практика.
