Уставниот суд на Црна Гора ја укинал денеска одредбата од Законот за внатрешна трговија со која се воведоа неработните недели во трговијата оценувајќи ја како неуставна, бидејќи ја нарушува слободата на претприемништвото и принципот на еднаквост на сите пред законот, односно на една група претприемачи им е дозволено да работат во недели и за време на празници, додека на друга ѝ е забрането.
„Судот оцени дека горенаведената одредба ја нарушува слободата на претприемништво загарантирана со Уставот, како и уставниот принцип на еднаквост на сите пред законот, бидејќи на една група претприемачи/трговци им е овозможено да вршат дејност во недела и на државни и други празници, додека на другата група ѝ е забрането тоа. Уставот прецизно ги пропишува причините поради кои може да се ограничи слободата на претприемништво (за заштита на здравјето на луѓето, животната средина, природните ресурси, културното наследство или безбедноста и одбраната на Црна Гора) и законодавецот не може самостојно да пропишува нови ограничувања надвор од тие уставни основи, ниту без јасно утврдена легитимна цел во јавен интерес“, забележаа тие во образложението на одлуката.
Тие објаснуваат дека со тоа што дозволиле една група претприемачи (аптеки, слаткарници, пекари, киосци за печат, продавници за сувенири, цвеќарници, продавници за погребална опрема, заштита на растенијата, бензински пумпи, пазари итн.) да работат, а другата не, ја ставил едната група бизнисмени во нееднаква положба во споредба со другата.
„Ваквата забрана нема објективно и разумно оправдување, од гледна точка на уставната обврска на државата да им обезбеди на сите претприемачи еднаква позиција на пазарот. Покрај тоа, забраната за работа во недела и на државни и други празници само за одредени трговци резултираше со ограничување на човековите права и слободи и повреда на уставниот принцип на почитување на законските прописи. Ограничувањето на човековите права и слободи мора да биде во рамките на Уставот и мора да служи за легитимна цел во јавен интерес, како и мора да постои однос на пропорционалност помеѓу употребените средства и целта што треба да се утврди“, се наведува во одлуката.
Во постапката пред уставниот суд, судот утврди дека во процесот на усвојување на укинатата одредба, целта за нејзиното усвојување не е наведена, односно зошто се смета за неопходно и оправдано да се забрани работењето на продавници на големо и мало во недела и на државни и други празници, како и исклучоци од оваа забрана.
„Уставниот суд не го засега правото на законодавецот да ја регулира трговијата на големо и мало во недела на поинаков начин, но со почитување на соодветните основни уставни вредности, односно заштитените уставни добра, што Уставниот суд го посочи во оваа одлука. Забраната за работа на продавници во недела и на државни и други празници останува во сила до објавувањето на одлуката на Уставниот суд во Службен весник на Црна Гора, за што Судот навремено ќе ја информира јавноста“, заклучија тие во образложението на одлуката.
Одлуката е донесена едногласно и нема јасен рок кога ќе биде објавена во Службен весник.
Сојузот на работодавачи на Црна Гора поднесе до Уставниот суд иницијатива за преиспитување на уставноста на член 35а од Законот за внатрешна трговија, кој предвидува дека трговијата на големо и мало не може да се врши во недела и на државни и други празници, освен по мал број исклучоци. Тој закон беше донесен во јули 2019 година, а овој член, како што е утврдено, стапи на сила на 15 октомври истата година.
