Граѓанската организација Еко-свест упати јавно писмо до претседателот на Владата, Христијан Мицкоски, во кое изразува „огромна загриженост“ поради најавите за можно реактивирање на проектот за хидроцентралата „Бошков мост“. Според организацијата, проектот е во директна спротивност со националното законодавство, меѓународните конвенции и современите еколошки стандарди, а неговата реализација би имала сериозни последици врз интегритетот на Националниот парк Маврово.
Во писмото, Еко-свест потсетува дека „Бошков мост“ е проект заснован на застарен концепт, кој одамна ја изгубил својата легитимност. Како прва и клучна причина, организацијата го наведува прекршувањето на меѓународните обврски на државата, конкретно оние што произлегуваат од Бернската конвенција за заштита на дивите видови и живеалишта, на која Македонија е потписник.
Според Еко-свест, Комитетот на Бернската конвенција уште во 2015 година утврдил дека изградбата на „Бошков мост“ директно ја загрозува репродуктивната средина и опстанокот на Балканскиот рис, критично загрозен вид за кој Националниот парк Маврово претставува последно значајно прибежиште. Тогаш, Комитетот јасно повикал на целосно стопирање на сите хидроенергетски проекти во рамки на паркот.
Дополнително, во 2025 година, Бернскиот комитет повторно констатирал дека државата не постигнала значаен напредок во исполнувањето на препораките. Меѓу нив се наведува откажување на постојните концесии, запирање на хидроенергетските проекти и итно репрогласување на Националниот парк Маврово во согласност со меѓународните стандарди.
Како втора клучна точка, Еко-свест ја нагласува економската неисплатливост на проектот. Според анализите на независни експерти и меѓународни финансиски институции, трошоците за изградба на „Бошков мост“ се несразмерни со минималното производство на електрична енергија, особено ако се земе предвид долгорочната и неповратна штета врз екосистемот. Во контекст на современата енергетска транзиција, организацијата оценува дека проектот претставува чекор назад, особено во споредба со соларната и ветерната енергија, кои се поекономични и поодржливи решенија.
Конкретни барања до Владата
Врз основа на овие аргументи, Еко-свест упатува две конкретни барања до Владата. Првото барање е итно спроведување на сите препораки на Бернската конвенција и целосно отфрлање на плановите за хидроенергетски проекти во заштитените подрачја. Второто барање е итно репрогласување на Националниот парк Маврово, со што би се оневозможила идна деградација на паркот.
Организацијата предупредува дека долгогодишното одложување на репрогласувањето создало правна празнина, која овозможува реализација на штетни инфраструктурни и градежни проекти во срцето на паркот. Наместо исклучок, ваквите интервенции станале практика што постепено го разградува интегритетот на едно од највредните природни подрачја во државата.
Зошто е важно репрогласувањето
Според Еко-свест, репрогласувањето на Маврово не е административна формалност, туку клучен механизам за воспоставување јасна и обврзувачка рамка за заштита, усогласена со IUCN стандардите и меѓународните обврски на државата. Само со нов закон за Националниот парк може да се стави крај на, како што наведуваат, практиката на ад-хок одлуки, политички притисоци и проекти што го жртвуваат јавниот интерес за краткорочни цели.
Истовремено, од организацијата потенцираат дека ваквата рамка би овозможила и одржлив економски развој на локалното население, преку поддршка на одржлив туризам, традиционални дејности и зелени економски активности.
Во писмото до премиерот, Еко-свест апелира за лидерство засновано на наука и јавен интерес, а не на застарени енергетски политики. „Природата на Северна Македонија не е ресурс за краткорочен профит, туку наследство што сме должни да го зачуваме за идните генерации“, порачуваат од организацијата.
