Смртта на иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, стави релативно непознато име во центарот на неизвесната политичка иднина на земјата. Тврдокорниот свештеник Алиреза Арафи сега е еден од тројцата членови на привремениот совет задолжен за пополнување на вакуумот во власта по смртта на Хамнеи.
„Иран Интернешнл“, медиум во британска сопственост кој објавува на персиски јазик, пишува дека Арафи е познат во свештеничките кругови како потенцијален кандидат за највисоката функција во земјата, но дека надвор од тие кругови повеќето Иранци едвај слушнале за него.
Многу ирански новинари и политички активисти во странство шпекулираат дека Арафи на крајот ќе се појави како наследник на Хамнеи. Сепак, нетранспарентниот процес на наследување во Иран не нуди никакви гаранции.
За да стане врховен лидер, Арафи прво ќе мора да биде номиниран од комитет во рамките на Собранието на експерти, телото одговорно за избор на следниот лидер. Најмалку две третини од 88-те членови би морале да присуствуваат на седницата, а за неговиот избор би му била потребна поддршка од две третини од присутните – приближно 40 високи свештеници. Ништо од ова не е загарантирано.
Протежето на Хамнеи
Во последните две децении, Арафи беше еден од омилените свештеници на Хамнеи. Врховниот лидер го воздигна на високи религиозни позиции, му обезбеди пристап до значителни финансиски ресурси и му помогна да се искачи на институционалната скала.
И покрај ова, тој има најмалку политичко искуство во рамките на привремениот совет. Претседателот Масуд Пезешкијан, иако исто така со ограничено искуство, има поголемо признание во јавноста. Врховниот судија Голамхосеин Мохсени-Еџеи, поранешен министер за разузнавање, е единствената искусна политичка фигура во триото, иако ретко зборува јавно за политика.
Единствената јасна предност на Арафи е тоа што, за разлика од другите двајца, тој не е јавно поврзан со насилното задушување на протестите што Хамнеи го нареди во јануари.
Влијанието на Арафи произлегува главно од неговото лидерство на Меѓународниот универзитет Ал-Мустафа, неговата позиција како декан на семинаријата во Ком и неговото членство во Собранието на експерти – улоги доделени или поддржани од Хамнеи.
Врховниот лидер го пофали за неговите идеи за ширење на шиитското влијание во странство. Иако му недостасува политичко искуство, тој е познат по својата непоколеблива лојалност кон Хамнеи и неговиот идеолошки поглед на светот. Тој се смета за тврдокорен по прашања како што е задолжителниот хиџаб и застапник на целосната примена на шиитската јуриспруденција во управувањето со државата.
Потеклото на Арафи
Роден во 1959 година во свештеничко семејство во Мајбод во близина на Јазд во централен Иран, подемот на Арафи започна во 2002 година кога Хамнеи го одобри неговиот предлог за основање меѓународен универзитет за обука на шиитски свештеници низ целиот свет.
Наскоро беше именуван за декан на институцијата и му беше даден значителен буџет, што беше постојана точка на критика меѓу економистите и новинарите за време на годишните буџетски дебати. Денес, Ал-Мустафа работи со повеќе од 80 филијали во странство и образува повеќе од 14.000 студенти, ставајќи го Арафи во центарот на глобалната свештеничка мрежа.
Под Хамнеи, Арафи служеше и во Врховниот совет на Културната револуција, беше еден од 12-те правници во Советот на чуварите и клучен член на Собранието на експерти – телото задолжено за избор на следниот врховен лидер.
Крај на една ера
Смртта на диктаторот на Техеран, Али Хамнеи, го турна Иран и регионот во чувствителна и невидена фаза, додека раните од масакрот од јануари 2026 година, во кој беа убиени повеќе од 36.000 луѓе, сè уште го повредуваат општеството. Хамнеи, кој беше централен столб на Исламската Република повеќе од три децении, ја напушти сцената во време кога системот е во состојба на висока готовност, економијата е угнетена од сиромаштија, а општеството е исполнето со гнев и тага.
Со неговата смрт завршува ерата во која идеологијата, репресијата, безбедноста и „отпорот“ беа отелотворени во една фигура. Сега Исламската Република мора да се снајде без него, во атмосфера на сомнеж, страв и внатрепартиски конфликти
