Молдавците денеска излегуваат на парламентарни избори и ќе одлучат дали ќе го продолжат своето патување кон Европската Унија или ќе се приближат кон Русија.
На овие многу напнати избори со неизвесен исход, секоја страна ја обвинува другата за манипулација и обид за заплашување.
Проевропската претседателка Маја Санду, чија Партија за акција и солидарност (ПАС) води на анкетите, но ја изгуби убедливата победа во 2021 година, го вклучи алармот претходно оваа недела.
Изборот помеѓу ЕУ и Русија
Таа ја обвини Москва дека троши „стотици милиони евра“ за купување гласови, оркестрирање кампањи за дезинформации на интернет и организирање насилство.
Според Игор Ботан, раководител на молдавскиот тинк-тенк Адепт, Молдавија „никогаш не видела такво ниво (на странско мешање) во изборна кампања“ од независноста во 1991 година.
Во четврток, Европската Унија, исто така, ја обвини Москва за „длабоко мешање“. Русија ги негираше обвинувањата и тврдењата дека молдавските власти шират антируска реторика. Од 1 август, молдавската полиција спроведе повеќе од 600 претреси поврзани со обиди за изборна корупција или дестабилизација, изјави премиерот Дорин Речеан. Десетици лица беа уапсени.
Поранешниот претседател на Молдавија Игор Додон (2016-2020), еден од лидерите на прорускиот Патриотски блок, главната опозициска партија, во петокот изјави дека е сведок на „агонијата на владата (…) во состојба на паника“. Во видеото, тој ги повика Молдавците да „гласаат масовно“. „Убеден сум дека опозицијата ќе има мнозинство“, рече Додон во интервју за АФП, уверувајќи дека би сакал да продолжи со „преговорите со ЕУ“.
„Но, ние исто така ќе ги вратиме односите со Руската Федерација“, рече Додон, додавајќи дека прво ќе се осврне на социоекономската состојба во земјата, една од најсиромашните во Европа.
Ризик од нестабилност
Поради таа ситуација, многу Молдавци емигрираа. Повеќе од еден милион од нив живеат во странство, а околу 2,4 милиони живеат во својата татковина. Гласовите на дијаспората се особено пожелни, бидејќи тие значително придонесоа за реизборот на Санду на претседателските избори минатата година.
Санду успеа да обезбеди отворање на официјални преговори за пристапување на Молдавија во Европската Унија и голема западна финансиска помош за поранешната советска република, која сè уште има многу руски говорници.
Околу дваесет партии и независни кандидати учествуваат на изборите на кои ќе се пополнат 101 место. Изборната комисија исклучи две проруски партии од трката поради неправилности во финансирањето, што опозицијата ги осуди.
Во интервјуа за АФП, аналитичарите изразија претпазливост во врска со резултатот, кој е „многу тешко да се предвиди“ според Игор Ботан. „Сè ќе се случи во последен момент“, рече Валериу Паша од тинк-тенкот „WatchDog“. Паша не ја исклучи можноста за фрагментирано собрание, што би било синоним за нестабилност.
Избирачките места се отворија во 7:00 часот по локално време и ќе се затворат во 21:00 часот. Гласачите од дијаспората, од кои 300.000 гласаа во 2024 година, и од прорускиот сепаратистички регион Транснистрија ќе бидат особено внимателно следени.
Во 2021 година, излезноста на национално ниво достигна 52,3 проценти. ПАС победи со 52,8 проценти од гласовите во споредба со 27,2 проценти за Блокот на социјалисти и комунисти (БЕСК) на Додон.
