Православната црква и верниците на 12 мај го прославуваат Свети Василиј Острошки, големиот чудотворец, чиишто чудотворни дела се познати насекаде.
Родум од Попово Село во Херцеговина, од родители прости но благочестиви. Од малечок беше исполнет со љубов кон Божјата Црква, а кога порасна отиде во требињскиот манастир на Успение на Пресвета Богородица и прими монашки чин. Набрзо се прочу со својот сериозен и редок подвижнички живот, зашто себеси си налагаше подвиг врз подвиг, с ? потежок и потежок. Подоцна го посветија за епископ Захумски и скендериски, наспроти неговата волја. Како архиереј прво живееше во манастирот Тврдош и оттаму како добар пастир го утврдуваше своето стадо во православната вера, чувајќи го од турската свирепост и од латинското лукавство. А кога непријателите многу го притеснија, а Турците го разорија Тврдош, се пресели во Острог, каде што тврдо се подвизуваше, оградувајќи го своето стадо со непрестајни молитви. Се упокои мирно во Господ во 16 век. Неговите мошти останааа цели и целебни, нераспадливи и чудотворни до денешен ден. Чудата на гробот на Св. Василиј се безбројни. Кон неговите мошти притекнуваат и христијаните и муслиманите и наоѓаат исцеленија во најтешките маки и болести. Секоја година на Педесетница во Острог станува голем народен собир.
Некои од старите легенди кои сведочат за милоста, љубезноста и моќта на Свети Василиј, меѓу другото, е и приказната дека од врвот на Горниот манастир одамна бебе паднало од лулката. Бидејќи Горниот манастир се наоѓа во карпите на планината Острошка града, скоро долж карпа, на дури 900 метри надморска височина, мајката се исплашила и верувала дека го изгубила своето дете. Сепак, бебето било пронајдено живо и здраво на земја, во подножјето на планината, насмеано и среќно.
Оние кои не веруваат во вакви приказни, сепак се замислуваат кога ќе го слушнат вистинскиот факт – пожарот што избувна на планината Острошка греда ги поштедил и манастирите и параклисите во близина. Исто така, факт е дека за време на Втората светска војна, паднала бомба над Горниот манастир Острог, но таа никогаш не експлодирала.
Луѓето кои некогаш спиеле под покривот на оваа света зграда велат дека тоа било најмирна ноќ кога спиеле. Бидејќи се чувствуваат многу безбедно, многу посетители во храмот избираат да спијат надвор – во коначиштето покрај манастирот има кревети, но и ќебиња што им се достапни на секој посетител и им е дозволено да ги однесат надвор.
Единствено што не е дозволено е фотографирање внатре и во портата на Горниот манастир. Ако некогаш одите на ова свето место, вообичаено е да донесете шише масло, кое монасите го посветуваат за време на услугите и на верниците во мали шишиња, што се користат за лекување. Треба да донесете и шеќер, кој останува во манастирот и кој секој може да го користи.
Сепак, најважно е да се донесе пар црни, машки чорапи – се вели дека чорапите на Свети Василиј секогаш се искинати затоа што тој станува и шета ноќ, така што монасите ги менуваат секој ден.
Жените не смеат да влегуваат во кратки здолништа, дури ниту во панталони – задолжителната носија е здолниште барем до колената, како и покриени раменици и гради, а марама треба да се стави на главата. Мажите исто така треба да доаѓаат со покриено тело, така што не смееме да влегуваат во сандали и шорцеви.
Во одредени денови, раката на Свети Василиј е откриена така што верниците можат да ја бакнат за време на обиколкаста во манастирот, а сите што имаа можност да ја видат откриена, велат дека раката изгледа многу жива, а не како дел од телото на некој што починал пред скоро 400 години.
Исто така, во манастирот, ќе имате можност да слушнете дека светецот им ја тргнал раката на некои грешници, не дозволувајќи им да ја бакнат, па не се осмелувајте ниту да ги лажете монасите, затоа што се шпекулира дека тие се видовити.
Многумина веруваат дека ако ветат дека ќе одат во манастирот Острог на празникот Свети Василиј, нивна, или болеста на некој близок до нив, ќе исчезнат „како да е однесена со рака“.
Ако знаете личност која се подготвува за патување како ова,би требало да земе масло, темјан и памук со себе и да ги оставите кај светецот „да преноќат“.
Честопати се случува и католиците и муслиманите да се заветуваат, затоа што сите во оваа област се убедени во големите чудесни моќ на свети Василиј, така што се верува дека работите кои преноќуваат кај неговите мошти ги лекуваат сите болести. Затоа памукот, маслото и темјан што биле донесени на Острог треба да се чуваат за „не дај Боже“.
Празник без обичаи
На овој голем празник и со црвени букви во црковниот календар не се одвиваат никакви пагански обичаи или ритуали. На празникот Свети Василиј, единствената работа што треба да ја направите е искрено да се помолите на чудотворецот – се верува дека секоја искрена желба од дното на срцето, ќе се исполни.
